HemşehriHemşehri kelimesinin anlamı
Hemşehri iki anlamda kullanılır. İlki herkesin bildiği: aynı memleketten olan kişi. İstanbul’da bir kafede yan masadan Sivas şivesi duyup "Sivaslı mısın?" diye sorduğunuz an, karşınızdaki hemşehrinizdir.
İkinci anlam daha resmi: aynı şehirde oturan, şehirli. Belediye Kanunu da kelimeyi bu anlamda kullanır. Ankara’ya on yıl önce taşınmış biri doğduğu yer başka olsa da Ankaralıların hemşehrisidir.
Günlük hayatta ikisi iç içe geçer. "Hemşehrim" derken çoğumuz memleketi kastederiz ama bir yere yerleştikten sonra o şehrin insanlarını da hemşehri saymaya başlarız.
Doğru yazımı: hemşehri mi, hemşeri mi?
Doğru yazım hemşehri. Kelimenin ortasındaki h, şehir kelimesinden geliyor. Konuşurken bu h kolayca yutulduğu için "hemşeri" söyleyişi çok yaygın, ama yazıda kullanılmaz.
Çekimlerinde de h korunur: hemşehrim, hemşehrimiz, hemşehriler, hemşehrilik.
Kelimenin kökeni
Hemşehri Farsçadan gelir: "hem" (aynı, birlikte) ve "şehr" (şehir) birleşiyor, sonuna aitlik bildiren -î ekleniyor. Aynı kalıptan Türkçeye geçmiş başka kelimeler de var: hemcins, hemfikir, hemzemin. Hepsinde "hem" aynı işi görüyor.
Hemşehrilik neden bu kadar önemli?
Türkiye’de iç göç çok yüksek. Büyük şehirlerde oturanların önemli bir kısmı başka bir ilde doğmuş. İnsan yeni bir şehirde ilk güvendiği kişiyi çoğu zaman memleketinden biri olarak seçer: aynı yemeği bilen, aynı yerlerden geçmiş, aynı şiveyle konuşan biri.
İş bulmaktan ev tutmaya, düğünden cenazeye kadar pek çok konuda hemşehri ağları devreye girer. Gurbete çıkanlar için hemşehrilik bir çeşit ikinci aile gibidir.
Hemşehri dernekleri nedir?
Hemşehri dernekleri, aynı il, ilçe ya da köyden gelip başka bir şehirde yaşayanların kurduğu derneklerdir. İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi şehirlerde neredeyse her ilin, hatta pek çok ilçenin ayrı bir derneği vardır.
Bu dernekler burs verir, yeni gelenlere yol gösterir, memleket gecesi ve festival düzenler. Kimi şehirlerde hemşehri dernekleri festivalleri her yıl binlerce kişiyi bir araya getiriyor.
Hemşehrilerini bugün nasıl bulursun?
Eskiden hemşehri bulmanın yolu kahvehane ya da dernek binasıydı. Bugün iş biraz değişti. Dernekler hâlâ ayakta ama genç kuşak birbirini önce telefondan buluyor.
Hemşehri uygulamasını tam bu yüzden yaptık. Yaşadığın şehri seçiyorsun, o şehrin topluluklarını görüyorsun: semt grupları, ilgi alanı grupları, memleket grupları. Memleketinin grubu yoksa kuruyorsun ve hemşehrilerin seni buluyor. Örneğin İstanbul’da yaşayan bir Kayserili, aynı semtteki Kayserililerle kolayca tanışabiliyor. Şehrine göre bakmak istersen 81 ilin sohbet sayfaları burada.